LA PAPAGALA DELA NONA - Ademar Lizot

quarta-feira, 28 de janeiro de 2026

Clica qua, par scaricar.
Par ascoltar, clica soto:






LA PAPAGALA DELA NONA

La nona Amàbile la zera na santa dona, de quele che no le pol mia sentir na bestema e, quando la ga completà 80 ani de età, e la se ga visto solche ela rento casa, la ga pensà de tor insieme una bestioleta de stimassion par farghe compagnia. Can e gati no la volea mia. I can parché i pissa e i caga de par tuti i cantoni, e i gati parché i ga le onge massa gusade. Cossì, la ga domandà ai so fioi un papagal che el savesse dir qualche paroleta.

La so fiola che la zera de star ntela capital del stato, la ghe ga portà un che savea dir na mùcia de parole, tutequante imparade al scoltar el pòpolo dela capital. Però, ndove la lo ga compra, el vendidor el zera un imbroion e nol ghe ga mia dito che quel papagal el zera in verità el zera una fémena.

La prima stimana, la papagala no la ga dito gnancauna paroleta, ma giusto ntel giorno che la nona ricevea la vìsita dela so visina, una basa banchi che la zera sempre in ciesa, del so beco ga scominsià a vegner fora na fila de parolasse, tute malissione e vergognosse, al punto de assar la pòvera nona spaventada.

La so visina, quando la ga visto che la zera zo dei sentimenti, la ghe ga dito che el prete anca el gavea un papagal de stimassion che savea dir squasi tute le preghiere, qualcheduna fin in latin. Cossì, la ghe ga sugeristo de assar la papagala insieme par na s-ciantina de tempo, che la gavaria de imparar a dir solche bele parole.

Ntel altro giorno, ala matina bonora, con la concordansa del prete, i la ga metesto ntela gàbia insieme del papagal, ma vanti che el parlesse qualche parola, de colpo la ghe dis che la zera na scroa e che, sel volesse pinciar con ela, adesso zera la ora.

Alora, el santo papagal, tra sorpreso e felisse, el ga verto le ale e, a tuto beco, el ga osà:

— Ringràssio al ciel e a tuti santi che i ga scoltà le me preghiere de tanti ani, parché finalmente go guadagnà la mia ricompensa.


A PAPAGAIA DA VOVÓ


A vovó Amábile era uma santa mulher, daquelas que não podiam escutar uma blasfêmia e, ao completar oitenta anos de idade, viu-se dentro de sua casa sozinha. Então, para fazer-lhe companhia, pensou em ter um animalzinho de estimação. Cachorro ou gato não queria, pois, segundo ela, cachorros urinam e defecam por todos os cantos, e os gatos têm as unhas muito afiadas. Assim sendo, pediu aos filhos um papagaio que já soubesse dizer algumas palavras.

Uma de suas filhas, que residia na capital do estado, foi quem lhe deu o papagaio, que sabia dizer muitas palavras, todas aprendidas com o povo da capital. Porém, onde o comprou, o vendedor era daqueles velhacos e não lhe disse que o papagaio era uma fêmea.

Na primeira semana, a ave não falou nem uma palavra, mas justo no dia em que a vovó recebia a visita de sua vizinha, uma religiosa que estava sempre na igreja, do bico da ave começaram a sair palavrões, todos maliciosos e desavergonhados, a ponto de deixar a vovó em pânico.

A vizinha, ao vê-la triste, lhe disse que o padre também tinha um papagaio de estimação, que sabia dizer belas palavras e várias orações, algumas até em latim, e sugeriu deixar a papagaia por algum tempo junto a ele, pois certamente aprenderia belas palavras e boas maneiras. Então, no outro dia bem cedo, com a concordância do padre, botaram a papagaia na gaiola junto do papagaio, mas, antes que ele falasse alguma palavra, de supetão ela lhe diz ser garota de programa e que, se ele quisesse brincar com ela, aquela era a hora.

Então, o santo papagaio, entre surpreso e maravilhado, abriu as asas e, a todo bico, gritou:

— Agradeço aos céus e aos santos por escutarem minhas orações de tantos anos, pois eis que agora chega minha recompensa.

Le aventure del zio Minghin - Ademar Lizot

terça-feira, 20 de janeiro de 2026

Clica qua par scaricar el áudio.
Para ascoltar la stòria, clica soto:




Le aventure del zio Minghin


Doménico el zera el fradel dela me nona Carolina e zio del me pupà, ma come nte quei ndati ani, se gavea el costume de doperar diminutivi e sparagnar anca par dir i nomi, tutiquanti i lo ciamea ‘Minghin’.

Come el zera un bon contador de stòrie e fròtole, el gavea sempre una de freda, una de cota par contar, come quela de quando lu e so fradeleto i zera ancora cei e, ntele note frede del inverno, i dormia ntel leto del pupà e dela mama. Fin che nte una note, i so genitori, gióvani de sàngue talian ntele vene, al veder che i bambini i zera indormensadi, i se ga metesti a far el amore, al punto de ribaltar del leto el pìcolo Minghin che, sensa gnente saver, el se ga metesto a piander. Dopo de na mesa oreta, quando parea che i zera belche indormensadi, el so fradeleto el ghe sussura ntela récia:

— Minghin, tegnete par non cascar nantra volta del leto, parché el pupà el scominsia nantra volta lu.

Dele tante stòrie e tante busie che el contea, una zera quela che, una volta, un produtor de vin el ghe manda un garafon de moscatel par proar, ma quando el ga cavà via el stròpolo, el vin nol vegnea mia fora, parché gavea un pesse lambari strecà ntel col dela botìlia, un vero testimònio che nte quel vin gavea àqua del rieto.

Dopo che el zio el ga vedovà, el ze vegnesto de star visin ala casa dela so sorela, ndove, montà su nte una vècia mussa, el capitea par visitarla e anca in serca de degustar el bonìssimo vin del so cugnà. Nte un fià el bevea la misura de un bicier e, dopo, el netea la boca co la mànega dela camisa che, par due stimane, la spusea Merlot o Isabela. Se qualchedun lo sorprendea in cantina, el disea che el zera là in serca dela so carìssima sorela, nò dele bote de vin.

Al ritornar, el portea le poche robe che i ghe dea: farina par la polenta, una misura de fasoi e, ale volte, na galina che el metea rento de na vècia sporta de paia de formento, tegnesta sù par le spale dela mussa.

Una volta, i ghe ga dato na mùcia de pignoi, che el se ga messo ntela sporta sù par la garupa dela mussa. Però, l’éra un trodo pien de sassi e la vècia mussa la se ga strabucà nte un sasson, al punto de cascar la sporta e sparpaiar par tera i pignoi. El zio el ga molà fora na fila de porchi, ma dopo, pi calmo, el se ga sbassà par torli sù.

Nte quel momento, passea par de lì na dona, che, vardando quela stramba sena, la se ferma e la ghe domanda cosa che gavea sucesso e, quando el ghe risponde che el zera drio catar sù i pignoi, la ghe dis de vardar ben parché i pignoi i zera pì in là e che quelo che el tolea sù zera i sasseti dela strada.

Alora, el zio, un tanto svergognà, el ghe risponde:

— Ostrega, l’é pròpio na maledission diventar vècio e ancora par sora meso orbo! Ma intanto gràssie, tante gràssie, gentile signora.


As aventuras do tio Menguim


Domênico era irmão de minha avó e tio de meu pai, mas o chamavam de “Menguim”, pois naqueles tempos passados tinha-se o costume de utilizar diminutivos e de economizar até ao dizer os nomes.

Como era bom contador de histórias e piadas, tinha sempre uma para contar, como aquela de quando ele e seu irmão eram pequenos e, nas noites frias de inverno, dormiam na mesma cama dos pais. Até que, em uma noite, o casal, jovens de sangue italiano nas veias, achando que os meninos dormiam, meteu-se a fazer amor, a ponto de derrubar da cama o pequeno Menguin que, sem nada saber, pôs-se a chorar. Depois de uma meia horinha, quando parecia que todos dormiam, seu irmão sussurrou em seu ouvido:

— Menguin, segure-se para não cair novamente da cama, pois eles estão começando outra vez.

Das tantas histórias e também mentiras que contava, uma era aquela em que um produtor de vinho lhe mandou um garrafão de moscatel para provar, mas, quando sacou a rolha, o líquido não saía, pois havia um lambari entalado no gargalo do garrafão, prova de que havia água da sanga misturada no moscatel.

Quando o tio enviuvou, veio residir perto da casa de sua irmã, onde, montado em sua mula baia, ia visitá-la e também em busca de degustar o bom vinho que o cunhado produzia. Às vezes, só de um gole, bebia a medida de um copo; depois limpava a boca na manga da camisa, que por duas semanas cheirava a Merlot e Isabel e, se alguém o surpreendia na cantina, dizia que estava à procura da irmã, não das pipas de vinho.

Ao retornar, levava para casa as poucas coisas que a irmã lhe dava: farinha para a polenta, uma medida de feijão, às vezes uma galinha ainda viva, que metia dentro de uma cesta de palha de trigo, pendurada na garupa da mula.

Certa vez, a nona Carolina lhe deu boa quantidade de pinhões, que ele, contente, botou na cesta, na garupa da mula. Porém, a estradinha era pedregosa e a velha mula, de supetão, tropeçou numa pedra mais saliente, fazendo com que a valise caísse por terra, espalhando os pinhões. O tio proferiu alguns palavrões, mas depois, mais calmo, abaixou-se para recolhê-los.

Naquele momento, passava por ali uma senhora que, vendo aquela estranha cena, lhe perguntou o que acontecera e, quando ele respondeu que estava a recolher os pinhões, ela lhe disse que os pinhões estavam caídos mais para o outro lado e que o que ele estava juntando eram pedrinhas da estrada.

Então o tio, meio surpreso, lhe respondeu:

— Porca miséria, como é triste ficar velho e ainda por cima meio cego, mas obrigado, muito obrigado, gentil senhora.

Baseado nas lembranças de Ventura Lizot.

Filastroca in véneto - Tradussion par Talian - Traduzione in italiano

terça-feira, 13 de janeiro de 2026


Clica qua par scaricar
Par ascoltar, clica soto:




Version in Talian (Brasile)



Din don campanon
le campane del Mason*
le sonava di e note
le bateva zo le porte.

Ma le porte le zera de fero
volta la carta ghe ze un capel
un capel pien de piova
volta la carta ghe ze ‘na rosa

Una rosa che sa de bon
volta la carta ghe ze un limon
un limon massa fato
volta la carta ghe ze un mato.

Un mato par ligar
volta la carta ghe ze un mar
un mar, una marina
volta la carta ghe ze 'na galina.

Una galina che fà cocodè
volta la carta ghe ze un re
un re, un regno
volta la carta ghe ze un peraro
un peraro che fa le pere.

Volta la carta ghe ze due sbiri**
due sbiri che i vien de banda
volta la carta ghe ze un tachin
un tachin col col rosso
volta la carta ghe ze un posso.

Un posso pien de àqua
volta la carta ghe ze una gata
una gata con due gatei
volta la carta ghe ze tre putei
tre putei va in osteria
volta la carta, la ze finìa.

Filastroca in véneto (Originale)


Din don campanòn
le campane del Masòn
le sonava dì e note
le bateva zò le porte.

Ma le porte xera de fero
volta la carta ghe xe un capèlo
un capèlo pien de piova
volta la carta ghe xe ‘na rosa
 .
Na rosa che sà de bòn
volta la carta ghe xe un limon
un limon massa fato
volta la carta ghe xe un màto.

Un mato da ligàre
volta la carta ghe xe un mare
un mare una marina
volta la carta ghe xe ‘na galina.

Na galina che fà cocodé
volta la carta ghe xe un re
un rea, un rearo
volta la carta ghe xe un peràro
un peràro che fa i piri.

Volta la carta ghe xe dù sbiri
du sbiri che trà de cao
volta la carta ghe xe un pao
un pao col colo rosso
volta la carta ghe xe un pòsso.

Un posso pien de acqua
volta la carta ghe xe una gata
una gata con du gatèi
volta la carta ghe xe tri putei
tre putèi va al’osteria
volta la carta, la xe finìa.

Traduzione per l'italiano


Din don, campanone
le campane di Mason
suonavano notte e giorno
che buttavano giù le porte.

Ma le porte erano di ferro
volta la carta, c’è un cappello
un cappello pieno di pioggia
volta la carta c’è una rosa.
 
Una rosa che profuma
volta la carta c’è un limone
un limone troppo maturo
volta la carte c’è un matto.

Un matto da legare
volta la carta, c’è un mare
un mare, una marina
volta la carta c’è una gallina.

Una gallina che fà coccodè
volta la carte c’è un re
un re con un regno
volta la carta c’è un albero di pere
un albero di pere che fa le pere.

Volta la carta ci sono due sbirri
due sbirri che camminano di traverso
volta la carta c’è un tacchino
un tacchino con il collo rosso
volta la carta e c’è un pozzo.

Un pozzo pieno d’acqua
volta la carta e c’è una gatta
una gatta con due gattini
volta la carta ci sono tre bambini
tre bambini vanno all’osteria
volta la carta ed è finita!

Tradução para português


Ding dong, sino grande
os sinos de Mason*
tocavam dia e noite
que derrubavam as portas.

Mas as portas eram de ferro.
Vire a carta, há um chapéu
um chapéu cheio de chuva
Vire a carta, há uma rosa.

Uma rosa perfumada
Vire a carta, há um limão
um limão maduro demais
Vire a carta, há um louco.

Um louco para amarrar
Vire a carta, há um mar
um mar, uma paisagem marítima
Vire a carta, há uma galinha.

Uma galinha cacarejando
Vire a carta, há um rei
um rei com um reino
Vire a carta, há uma pereira
uma pereira que dá peras.

Vire a carta, há dois policiais
dois policiais andando de lado
Vire a carta, há um peru
Um peru com o pescoço vermelho
Vire a carta, há um poço.

Um poço cheio de água
Vire a carta e há um gato
Um gato com dois gatinhos
Vire a carta e há três crianças
Três crianças vão à taverna
Vire a carta e acabou!


Observações
*Mason - Município situado na região Vicentina na Itália
** Sbirro (italiano) É um termo coloquial, frequentemente utilizado em conotação depreciativa, para se referir a um policial ou guarda.

La careta dei boi - A carroça de bois

sexta-feira, 26 de dezembro de 2025

Clica qua par scaricar.

Par ascoltar la stòria, clica soto:

La careta dei boi



Incoi parlo un poco, par meso de parole nostàlgiche, sora la careta dei boi e la so importansa in campagna. Presente tanto ntel laoro, come ntele feste, incoi la ze diventada cosa de museo e ogeto de colessionadori, ma, in un passado gnanca tanto distante cossì, zera una cosa comum e la ghe fea parte del quotidiano dele fameie rurali.

Son nassesto ntel 1985 e, in Três Palmeiras-RS, cossí come i altri paesi dela region dove mi son slevà, le carete le zera doperade con tanta frequensa, almanco fin ai ùltimi ani dela dècada de 1990. Dopo de questo, pian pian, le ze state smentegade.

Par el laoro de campagna, spessialmente ntei posti ciamadi de “tere dopiade” — o sia, tera piena de riva in su e riva in zo sensa pianure, e, parquesto, difìssil de girar con màchine che se move col motor — la careta la gavea una grande importansia. Non solche la careta, ma, in questi posti, praticamente tute le màchine le zera tirade par forsa deli animai.

In certi stadi del Brasil, le zera tirade par cavai o mui; ntel caso dei boi, se doperea le giunte. Mi particolarmente, mai go visto, ntela me region, de pi de una giunta de boi drio tirar una careta, solche una. Giunta ze el nome che se da ala “dòpia de boi” che la ze ligada fra i boi par meso de un echipamento de legno, con gàncii fati de metal e/o busi par picar la careta, el varsor e altri atresi, questo mestier el ze ciamà de zugo (o giugo).

Le carete le zera doperade par transportar le panòcie de mìlio, catade manualmente, fin i capanoni pìcole casete rùstiche dove se metea rento i grani, panòcie, magnar par le bèstie, fra altre cose. Anca la zera doperada par cargar i pie de fasoi, formento e fasol soia, portadi dei posti pi distante par esser metesti insieme, dove dopo zera fata la racolta con la trèbia.

In verità, la careta la zera doperada par transportar praticamente tuto in questi posti: dai grani che go parlà pena poco, fin al magnar dei pròprii animai, mercansie che vegnea dela cità, altre bestiolete compradi o vedesti, e tuto quel che se pol imaginar. Ma, sora tuto, la zera doperada par transportar persone ntele note de filò.

Romai gavemo parlá tante volte dei filò, ma, in risumo, i zera encontri festivi che i sucedea sempre ala note. Cossì, con la careta piena de persone, atresi musicai sémplici, qual'cosa da magnar o bever, un feral par s-ciarir la strada e tanta alegria, se ndea avanti par le pìcole e vècie stradete che le ze restade indrio, magnade par el svilupo. Con lu ze vegnesto anca i auti de lusso e le grande campagne moderne, che non ga pi bisogno dele carete— queste che incoi, tante volte, serve sol come banchi decorativi par noantri, qua dela cità, ndar in campagna far su ritrati e dopo meter su le rete sossiale.


A carroça de bois

Hoje falo um pouco, por meio de palavras nostálgicas, sobre a carroça de bois e sua importância na agricultura. Presente tanto no trabalho quanto no lazer, hoje ela se tornou peça de museu e objeto de colecionadores, mas, em um passado nem tão distante assim, era algo comum e fazia parte do cotidiano das famílias rurais.

Nasci em 1985 e, em Três Palmeiras-RS, assim como em outros municípios da região onde me criei, as carroças eram usadas com muita frequência, pelo menos até o final da década de 1990. Depois disso, pouco a pouco, foram caindo em desuso.

Para o trabalho no campo, especialmente em áreas conhecidas como “terras dobradas” — ou seja, terrenos com geografia acidentada e, portanto, de difícil trafegabilidade para máquinas motorizadas — a carroça desempenhava um papel fundamental. Não apenas a carroça, mas, nessas localidades, praticamente todo o maquinário era movido à tração animal.

Em alguns estados do Brasil, as carroças eram puxadas por cavalos ou mulas; já no caso dos bois, utilizavam-se juntas. Particularmente, nunca vi, em minha região, mais de uma junta de bois puxando uma carroça, apenas uma. Junta é o nome dado à “dupla de bois” que vai encangada, ou seja, ligada entre si por meio de um equipamento de madeira, com alguns ganchos metálicos e/ou furos para engatar a carroça, o arado e outros implementos, esse equipamento era chamado de canga.

As carroças eram utilizadas para transportar as espigas de milho, colhidas manualmente, até os chamados galpões — no Paraná, também conhecidos como tuias — pequenas construções rústicas destinadas ao armazenamento de grãos, espigas, alimentos para animais, entre outras coisas. Também serviam para carregar pés de feijão, trigo e soja, trazidos de locais mais distantes para serem reunidos em um único monte, onde depois eram colhidos com a trilhadeira.

Na verdade, a carroça era usada para transportar praticamente tudo nessas localidades: desde os grãos citados acima até alimento para os próprios animais, mercadorias vindas da cidade, outros animais quando comprados ou vendidos, e tudo o que se possa imaginar. Mas, acima de tudo, era utilizada para transportar pessoas nas noites de filó.

Já abordamos em diversas ocasiões o que é o filó, mas, em resumo, eram encontros festivos que aconteciam sempre à noite. Assim, com a carroça cheia de pessoas, instrumentos musicais simples, algo para comer e beber, um lampião para clarear a estrada e muita alegria, seguia-se cortando caminho pelas pequenas e velhas estradas que ficaram para trás, engolidas pelo progresso. Com ele vieram os carros de luxo e as grandes fazendas modernas, que não precisam mais de carroças — estas que hoje, muitas vezes, servem apenas como banco decorativo para nós, aqui da cidade, irmos até a roça tirar fotos e postar nas redes sociais.

Come zera el natal ntel me tempo de tosatel

segunda-feira, 22 de dezembro de 2025

Clica qua par scaricar el àudio

Par ascoltar, clica soto:

Imagem - Chat GPT


Come zera el Natal ntel me tempo de tosatel

Sicuramente, de tempo in tempo el Natal cambia la maniera de esser. Prima de tuto, i bambini i credea che zera el Bambim Gesù che ghe portava i regali; però, ntel me tempo, romai zera el Pupà Noel.

I preparativi par el Natal i scominsiea bonora, un per de stimana prima. I tosi pi dispetosi i se rangiea e fea polito, i scominsiea a rispetar i genitori. Dopo, ntela ùltima stimana, le mame fea bolasse pintade, colombe, un pan picinin fato in forma de colomba, fin coi òcii fati de grani de fasoi, e anca se fea cuche.

El giorno drio, o sia, el giorno 24, zera el pi lungo dela vita: el se finia mai. Se scominsiea bonora a giutar i genitori in tuto quel che i gavesse bisogno. Ntel fin del di, se ciapea magnar a le bèstie, parvia de non gaver bisogno farlo ntel di de Natal, e anca se ciapea un poco de pi, par darghe al mul del Pupà Noel.

Dopo che se ndea rento casa, se ciapea i piati par métere sora dela tola. Noantri, ntela nostra casa, non se gavea una pianta de Natal nè decorassion, parché gnanca eletricità se gavea par impissar dele bele luce. Alora zera el pi sémplice dei Natal: sol piati sula tola, rento dei piati se metea anca cose par el Pupà Noel magnar, squase sempre fruti che se gavea casa. Dopo, se ndea dormir ntela speransa che el Pupà Noel portesse bei regali.

Ancora prima de s-ciarir el di, se alsea par veder cosa gavea sora la tola. Ma, poareti che se zera, se guadagnea sol regaleti sémplice e due o tre dolseti. Dopo de amirar i regali, se ndea fora dela casa par veder le pestade del musseto e anca el resto de magnar che el strassinava quando non zera bon magnar tuto.

E i regali che se ricevea, se mostrea a i cosini pi tarde, quando se trovea tuti insieme par el disnar de Natal. E se anca i zera cose sémplice, noantri gavévino tanta cura che, dale volte, i restea boni par tanto tempo. Soratuto, parché noantri savévino che se i se spachesse, se restea sensa fin el pròssimo Natal.

Zera un tempo màgico, fantàstico, e se aspetea par questo fra tuto un ano intiero. Par mi, zera el pi bel di del ano.                                                                            

Como era o Natal em meu tempo de menino

Tenho certeza de que, de tempos em tempos, o Natal muda sua maneira de ser. Muito antigamente, as crianças acreditavam que era o Menino Jesus quem trazia presentes; porém, no meu tempo, já era o Papai Noel.

Os preparativos para o Natal começavam cedo, muitas semanas antes. Os meninos mais desrespeitosos mudavam o comportamento e passavam a respeitar os pais. Na última semana, as mães faziam bolachas pintadas, as “pombinhas” — pequenos pães em forma de pomba, até com olhos feitos de grãos de feijão — e também eram preparadas cucas.

No dia 24, o mais longo da vida, não acabava mais. Começávamos cedo ajudando os pais em tudo que fosse necessário. Ao final do dia, íamos buscar alimento para os animais, para não ser preciso fazê-lo no próprio Natal, e também pegávamos um pouco a mais para dar ao burrinho do Papai Noel.

Depois de entrar em casa, pegávamos os pratos e os colocávamos sobre a mesa. Nós, em nossa casa, não tínhamos árvore de Natal nem decoração, pois nem sequer havia energia elétrica para acender luzes. Era o Natal mais simples: apenas pratos sobre a mesa, com alguns frutos que colocávamos para o Papai Noel comer. Depois, íamos dormir, na esperança de que ele trouxesse lindos presentes.

Antes mesmo do dia clarear, levantávamos para ver o que havia sobre a mesa. Mas, pobres como éramos, ganhávamos apenas presentes simples e dois ou três docinhos. Depois de admirar os presentes, íamos para fora de casa ver os rastros do burrinho e também o resto de alimento esparramado, quando ele não conseguia comer tudo.

Os presentes que ganhávamos mostrávamos aos primos mais tarde, durante o almoço de Natal. E, por mais simples que fossem, cuidávamos tanto deles que muitas vezes duravam meses. Acima de tudo, sabíamos que, se quebrássemos algum, ficaríamos sem até o próximo Natal. Era um tempo mágico e fantástico, e esperávamos por ele durante todo o ano. Para mim, era o dia mais lindo do ano.


La Bella Campagnola - Le Mondine - Letra e tradução

sábado, 20 de dezembro de 2025

Para ver mais letra e tradução de músicas, clique aqui

Clica qua, par scaricar la canson
Clica soto par ascoltar la canson:




Conheça outra versão dessa música, clicando aqui.
(Versão Le Mondine)

Aveva gli occhi neri profondi come il mar
e innemorami fa la campagnola.

Quando vien giù la sera,
in campagna se ne va,
e innamerarmi fa la campagnola.


Che bel faccin che lè i'ha ga,
che bel faccin che lè i'ha ga,
che bel faccin che lè i'ha ga la campagnola.

Aveva gli occhi neri profondi come il mar,
e innamerarmi fa la campagnola.

Che bei iocin che lè i'ha ga,
che bei iocin che lè i'ha ga,
che bei iocin che lè i'ha ga la campagnola.

Aveva gli occhi neri profondi come il mar,
e innemorar mi fa la campagnola.

Tradução para português

Tinha os olhos negros, profundos como o mar.
A camponesa me faz apaixonar.

Quando a noite desce,
ela vai para o campo.
A camponesa me faz apaixonar.

Tinha os olhos negros, profundos como o mar.
A camponesa me faz apaixonar.

Que lindo rosto que ela tem.
Que lindo rosto que ela tem.
Que lindo rosto que ela tem, a camponesa.

La casa dei Noni - Ademar Lizot

quinta-feira, 18 de dezembro de 2025

Clica qua par scaricar el àudio
Par ascoltar la stòria, clica soto:




 La casa  dei Noni - Ademar Lizot

Revision: Loremi Loregian Penkal e Juvenal dal Castel
Audio: Jaciano Eccher
Pag. 16 del libro Ricordi dei Nostri Noni

La casa vècia dei me antenati riposa calma sora i monti ntela Serra Gaúcha. Adesso, intorno a ela no ghe ze pi el giardin dela Nona Carolina e gnanca el vignal del Nono Umberto. Rento dele so vode parede, la ga metesto via solche i segreti del passà. Dela cosina, no se sente pi el odor del formaio e ne dela polenta drio brustolar ntel fogon. Cossì, sbandonada, la par na signora sentenària, con la fàcia piena de pieghe e i òcii persi ntel infinito. Magari, ze ancora davanti dele so parede che vao in serca dele me radise, par meio capir la me orìgene e, anca, par domandarghe se la ricognosse ntel mio viso qualche segno, qualche indìssio dela brava gente che la ga visto nasser e morir.
Adesso, squasi sento ani fà, dopo de una quantità infinita de sforsi, i la ga alsada su de tàole de pin, taiade par longo de sìnque metri e, dopo, i ghe passà calsina par che le duresse depì. La fondassion la zera de sassi, taiadi e metesti a posto con caprìssio, pròpio par durar depì de sento ani, compagno le finestre de guagiuvira ben fate e le porte de angico ben taiade. La gavea due cosine. La prinsipal la zera rento dela casa e, quel’altra, spartia dela casa, col fogon de matoni. Ntel primo piano ghera la stansa e la scala con diese scalini, che la portea ale càmere dei leti. Rento questa casa sémplisse, se anca poco còmoda, ghe zera rispeto in abondansa.
Sempre che vao trovar la casa vècia dei noni, vedo la crudeltà del tempo, nostro vero nemigo che porta via i sentimenti e ne dà indrio solche silénsio e scapoere. Alora, in quel momento, davanti dele so parede, me fermo in completo silénsio, con la ilusion de poder scoltar qualche vose del passà, fursi la vose meso grave, meso rauca del Nono, fursi quela ornata de dolcessa dela Nona. Però, par ària, scolto sol el strèpito del vento, che el fà na vècia nina nana ai so fantàsime. Quel rumor el me fà ricordar dela casa bela e granda, col vignal de ua bresiliana e el giardin, coi pi bei fiori, margherite gialde, garòfoli rossi, tulipe asule e rose de una bianchessa splendorosa, come la fàcia dela Madonina.

A Casa dos Avós - Ademar Lizot


    A casa velha de meus avós repousa calma sobre os montes da Serra Gaúcha. Agora, em seu entorno não
existem mais as flores da Nona Carolina e nem as uvas do Nono Umberto. Dentro de suas paredes vazias, os segredos do passado permanecem bem guardados. A cozinha não exala mais o cheiro do queijo e da polenta sendo preparados na chapa do fogão. Assim, abandonada, tem a aparência de uma
senhora centenária, com a face enrugada e olhos perdidos no infinito. Apesar disso, é em frente às suas paredes que vou em busca de minhas raízes, para melhor entendimento de minhas origens e, também, perguntar-lhe se ela reconhece em minha face algum sinal, um indício da brava gente que ela viu nascer e morrer.
Atualmente, passaram-se aproximadamente 100 anos, dos infinitos esforços, em que foi construída com tábuas de pinheiro, serradas com cinco metros de comprimento e tratadas com “calsina” para aumentar sua durabilidade. A base era feita em pedras, cortadas e colocadas no lugar com capricho, exatamente para durar mais de cem anos, da mesma forma que as rígidas janelas de guajuvira e as portas de angico cortadas sob medida. Haviam duas cozinhas. A principal era dentro da casa e, a outra, separada da casa, com o fogão de tijolos. No primeiro pavimento encontrava-se a sala e
a escada com dez degraus, que permitia acesso aos dormitórios. Nesta casa humilde, apesar do pouco conforto, o respeito existia abundantemente.
Sempre que vou visitar a velha casa dos meus avós, percebo a crueldade do tempo, nosso verdadeiro inimigo que apaga sentimentos e devolve somente silêncio e capoeiras. Então, naquele momento, frente a frente com suas paredes, medito em silêncio, com a ilusão de ouvir alguma voz do passado, talvez meio grave, meio rouca do avô, talvez aquela carregada de doçura da minha avó. Porém, no ar, ouço somente o estrépito do vento, a fazer uma cantiga de ninar aos seus fantasmas. Esse estrépito faz-me recordar da bela e grande casa, com parreiras de uvas brasileiras e o jardim, das mais belas flores, entre margaridas amarelas, cravos vermelhos, tulipas azuis e rosas de uma encantadora brancura, semelhantes à face da Nossa Senhora.


Dela dócia de sécia ala IA - Do chuveiro de balde a IA

quinta-feira, 11 de dezembro de 2025

Clica qua par scaricar el àudio
Par ascoltar la stòria, clica soto:

.

Dela dócia de sécia ala IA


La prima parte de questo tìtulo — la dócia de sécia — podevo parlar de qualunche cosa in qualunche època. Ma, in questo caso, parlo de mi. Incoi go 40 ani e go vivesto tuto questo. Nte i miei tempi de toso, vivevo ntela simplicità; infati, el modo come noantri vivea romai zera ultrapassà par quel tempo. Son nascesto ntel 1985, ma fin 2007 — data così darente — no se gavea la eletricità ntela nostra casa. Prima, par sbàlii ntel progeto de arivo dela energia elètrica a Três Palmeiras, la me cità de nàssita. Dopo, parché costea tanto portar la eletricità sol ntela casa nostra, che zera da star nel fin dela strada, literalmente el fin de tuto.

Par via de questa auséncia de eletricità, se vivea de maniera isolata e arcaica par el perìodo: sensa television, sensa el frigo, ràdio sol a bateria e par bagnarse sol ntela dócia de sécia — o ntel rubineto, parché no gavea rio o cascata darente. Par una banda, tanto go tribulà par me sentir un vero uomo dele grote fra i miei amici. Ma, incoi, con el vardar de un apassionà par stòria e par cose vècie, me incorzo che son stà previlegià par viver in quel tempo. Se piantava con màchina manual, la racolta zera dela stessa maniera, se versava la tera coi bo e, ala sera, se ascoltava stòrie soto la luce del feral a gas o, tante volte, sol con la luce dele candele.

Incoi, a 2025, son produtor audiovisual e apassionà par intervistar persone pi vècie, imparando sora el so passato de venture e sventure. Romai go fato arquante interviste, documentàrii e film. Ma, in 2026, son drio pareciarme par una produssion a un livelo ancora pi alto: racontar la stòria de Corbélia-PR, cità dove àbito da oto ani e meso. Sarà una gran sfida, parché sol posso doperar ntele scene ogeti de sti ani — da pìcoli atresi, fin mòbili, auti, case e robe. E ze pròprio qua che la IA (inteligensa artifissial) la ze drio darme una man, una cosa impossìbile fin de imaginar intanto mi me snetea col saon fato a casa ntela dócia de sécia.

Incoi, con la IA, posso ciapar una foto original dela època, slevar la qualità, dipintar e darghe vita — o sia, farla móverse. El scomìnsio del film sarà giusto cossì: scominsiarò con la foto original del posto dove incoi ze el centro dela cità; in quel tempo, zera un incrocio in meso al bosco. Questa foto, che scomìnsia in bianco e negro, dopo guadagna colori e, dopo ancora, la se move. Le piante scomìnsia a móverse col vento, osei i va zolar ntel cielo e el vècio auto de Armando Zanato, fondador de Corbélia, se farà veder ntela stradeta de tera rossa. Ze inacreditàbile, ma tuto questo ze possìbile mescolando imàgine vere, IA, ingani sinematogràfichi e tanta criatività.

Ze fassinante veder quanto la IA la pol esser util. Credo che doperar 100% dela inteligensa artifissial ze una stupidità e ignoransa — tuto diventa massa artifissial. Ma, se la ze doperada ntela giusta misura, la diventa una gran aleada. Porto come esémpio questa publicassion: go scrito ogni parola a la me maniera e, dopo, go domandà una coression ortogràfica, parché ameto che no son sperto in questo. Fao dei sbàlii soratuto ntela pontuassion e al spacar i paràgrafi. Credé valtri che fin el testo in Talian el ga la coression dela IA? Ma come, se el Talian no ze mia na léngoa ofissial? Parlerò sora questo con pi detàlii in nantra publicassion qua ntel sito.

Par intanto, te invito a scriverse ntel canal Corbélia Filmes sul YouTube par compagnar le me produssion — soratuto questo progeto par 2026.


Do chuveiro de balde à IA


A primeira parte desse título — o chuveiro de balde — poderia fazer referência a qualquer objeto antigo de qualquer época. Mas, neste caso, falo de mim. Hoje tenho 40 anos e vivi tudo isso. Em meus tempos de rapaz, vivia na simplicidade; inclusive, o modo como vivíamos já era ultrapassado para aquela época. Nasci em 1985, mas até 2007 — data bem recente — não tínhamos energia elétrica em nossa casa. Primeiro, por falhas no projeto de chegada da energia à Três Palmeiras, minha cidade natal. Depois, porque custaria muito caro levar energia apenas até nossa residência, que ficava no fim da estrada, literalmente no fim de tudo.

Por conta dessa ausência de energia elétrica, vivíamos de forma isolada e arcaica para o período: sem televisão, sem geladeira, rádio apenas a pilha e banho no chuveiro de balde — ou diretamente da torneira, já que não havia rio ou cachoeira por perto. Por um lado, sofri muito por me sentir um verdadeiro homem das cavernas perto de meus amigos. Mas, hoje, com o olhar de alguém apaixonado por história e por coisas antigas, percebo que fui privilegiado por viver aquele tempo. Plantávamos com máquina manual, colhíamos da mesma forma, arávamos com bois e, à noite, ouvíamos histórias à luz do liquinho a gás ou, muitas vezes, apenas à luz de velas.

Hoje, em 2025, sou produtor audiovisual e apaixonado por entrevistar pessoas mais velhas, conhecendo seus passados de glórias e batalhas. Já realizei muitas entrevistas, documentários e filmes. Mas, em 2026, estou me preparando para uma produção em um nível muito mais elevado: contar a história de Corbélia-PR, cidade onde moro há oito anos e meio. Será um desafio e tanto, já que só posso utilizar nas cenas objetos antigos — desde pequenos utensílios até móveis, veículos, construções e vestimentas. E é justamente aqui que a IA (inteligência artificial) está me dando uma ajuda gigantesca, algo impossível até de imaginar enquanto eu tomava banho com sabão caseiro no chuveiro de balde.

Hoje, com a IA, posso pegar uma foto original da época, recuperar sua qualidade, colorir e ainda dar vida — ou seja, movimento — a ela. O começo do meu filme será exatamente assim: começarei com a foto original do local onde hoje é o centro da cidade; na época, uma encruzilhada em meio à mata. Essa foto, inicialmente monocromática, ganhará cores e, na sequência, movimento. As árvores começarão a balançar com o vento, aves voarão pelo céu e o antigo carro de Armando Zanato, fundador de Corbélia, surgirá na estradinha de terra vermelha. É incrível, mas tudo isso é possível combinando imagens reais, IA, truques cinematográficos e muita criatividade.

É fascinante perceber o quanto a IA pode nos ser útil. Acredito que usar 100% da inteligência artificial é estupidez e ignorância — tudo se torna artificial demais. Mas, se utilizada na medida certa, torna-se uma grande aliada. Cito como exemplo esta própria postagem: escrevi cada palavra à minha maneira e, depois, apenas pedi uma correção ortográfica, pois admito que não é meu forte. Costumo errar principalmente na pontuação e na quebra de parágrafos. Vocês acreditam que até mesmo o texto em Talian é corrigido pela IA? Mas como, se o Talian não é uma língua oficial? Isso explicarei com mais detalhes em uma futura publicação aqui no site.

Por ora, te convido a se inscrever no canal Corbélia Filmes no YouTube para acompanhar minhas produções — inclusive esse grande projeto para 2026.



Stella Alpina/ Estrela Alpina - Música com tradução letra e áudio para baixar.

quinta-feira, 4 de dezembro de 2025

Para ver letra e tradução de outras músicas, clique aqui.
Para baixar e/ou ouvir essa música, clique aqui.



Clipe:
 

Italiano


L'ho conosciuta lassù in montagna
a primavera tra tanti fiori.

Ci siam guardati, ci siam piaciuti
e dopo poco è nato il nostro amor.

Rit: Capelli biondi, occhi neri e boccuccia di rosa,
ah ah ah, la mia morosa mi faceva incantar.(Due volte)

Amava i fiori della montagna,
ma preferiva le Stelle Alpine.

Tutte le feste si andava insieme
per le montagne a cogliere i bei fior.

Ma una Stella le fu fatale,
un piede in fallo e un grande volo.

L'hanno sepolta lassù in montagna
ed ogni giorno io vado a portar quel bel fior.


Tradução para português


Eu a conheci lá em cima nas montanhas
na primavera em meio a tantas flores.

Nos olhamos e nos gostamos
E depois aos poucos nasceu o nosso amor.

Ref: Cabelo loiros, olhos negros e boca pequena cor de rosa,
ah ah ah, a minha namorada me fazia encantar. (2x)

Amava as flores da montanha
mas ele preferia as Estrelas Alpinas*

Todas as festas íamos juntos
Para as montanhas a colher aquelas lindas flores.

Mas uma estrela lhe foi fatal,
Um pé em falso e um grande vôo (uma grande queda).

A sepultamos lá nas montanhas
e todos os dias vou até lá lhe entregar aquela linda flore.


* Stella Alpina é uma flor que existe nos Alpes Italianos, veja outra música linda que fala dessa flor clicando aqui!

Postagem e tradução/Pubblicazione e traduzione: Jaciano Eccher

El ciùcio dei bambini - Ernani Fazolo

Clica qua, par scaricar el àudio.
Par ascoltar la stòria, clica soto:


El ciùcio dei bambini
Testo de Ernani Fazolo metesto ntel libro Ricordi dei Nostri Noni, pàgina 122.
Revision Loremi Loregian Penkal e Juvenal dal Castel

Publicassion Jaciano Eccher



Nte un giorno che no dava mia par ndar sapar, son ndato catar el Nono Poletto. La ciàcola, la medèsima de tante volte: le robe de sti ani e la vita dei taliani. Alora, sèrino mi, el Nono, la Nona, el zio Romildo e la zia Vània drio parlar dei bambini. El Nono cola parola, el domanda chi che savea come che l’era el ciùcio dei picinini ntel so tempo de bambin. Mi no savea, però, i zii, che i zera insieme, si. Alora, el Nono el ga scominsià a spiegar.

— El ciùcio de na volta l’era un fagotin fato con un strassoleto e ligà con farina de polenta o anca con sucro rento. Se rento el gavea sucro, i picinini i ciuciea fin che el sucro el se fenia. Nantra cosa che i genitori i fea l’era pociar el ciùcio ntel butiro e dopo dàrghelo ai bambini, no sò se par copar la fame o par che el restesse manco tristo de tegner in boca. El zio Romildo el gavea in mente anca che la so mama la snetea i ciùcii dei cei con el cafè. Drio man de ogni ciuciada, i bambini i se slevea e i vegnea grandi, o sia, rivea el tempo in che i ghe tochea molar el ciùcio.
Par esser pi fàssile dei tosatei dassar là de ciucar, i genitori i lo pociea ntel aseo e i ghe lo dea da ciucar ai pìcoli. Alora, come el zera agro, i lo molea suito e no i lo ciucea mai pi.
Maginàrsela che cosa rugna che restea, poareti!

Par no desmentegarme del ciucin, co son rivà casa, gò ciapà un strassoneto e la farina e go fato un ciucieto par curiosità. L’è vegnesto fora bel, però tristo che guai de ciuciarlo.

A chupeta das crianças

.

Um certo dia, em que não seria possível capinar, fui visitar o Nono Poletto. A prosa, a mesma de tantas vezes: as coisas de antigamente e a vida dos imigrantes italianos. Naquela ocasião, estávamos eu, meu avô, minha avó, meu tio Romildo e a tia Vânia conversando sobre as crianças. Meu avô com a palavra, perguntou se alguém sabia como era a chupeta dos bebês no seu tempo de infância. Eu não sabia, porém, meus tios, ali presentes, sim. Então, meu avô começou a explicar.
— A chupeta de antigamente era feita a partir de um pedaço de tecido, colocava-se um pouco de fubá ou
açúcar e amarrava-se bem. Se dentro havia açúcar, as crianças chupavam
até que o açúcar terminasse. Outra prática que os pais adotavam era a de passar manteiga na chupeta e depois dar aos bebês; não sei se era para saciar a fome ou para torná-la mais saborosa e fazer com que as crianças a mantivessem mais tempo na boca. 

O tio Romildo recordou também que a sua mãe lavava a chupeta das crianças com café. De chupada em chupada, as crianças cresciam e tornavam-se maiores, ou seja, era chegado o momento de largar a chupeta. Para fazer com que as crianças abandonassem facilmente a chupeta, os pais mergulhavam-na em vinagre e ofereciam-na aos filhos para chuparem, então, como era ácido, eles rapidamente desistiam da chupeta. Pobres crianças!
Para não esquecer da chupeta, quando cheguei em casa, providenciei um paninho e o fubá e fiz uma
chupeta por curiosidade. Ela até ficou charmosa, mas bem indigesta.



Una stòria che fà vegner i sgrisoloni - Uma história de arrepiar

quinta-feira, 27 de novembro de 2025

Esse texto está presente na página 81 do livro bilíngue Lembranças dos nossos Avós
Questo testo el ze ntela pàgina 81 del libro Ricordi dei Nostri Noni.
Revision: Loremi Loregian Penkal e Juvenal dal Castel.

Clica qua par scaricar el àudio
Par ascoltar la stòria, clica soto:




Una stòria che fà vegner i sgrisoloni





Sti ani, fra una cantada e altra, intanto che se fea Filò, sempre vegnea fora una stòria de far vegner su i sgrisoloni, el pel de oca, de spaventar.
Me ricordo de una stòria che i compari dei me genitori i racontea e i afermea che l’era pròpio vera.
La stòria zera cossì.

Norberto e Ires Silveira i ze ndati far Filò ntela casa dei me noni Jordano e Ègide Ecker.
Dopo de gaver cantà, giugà la bìscola, quatrilho, magnà patate e bevesto vin de quel bon, ze rivada la ora de ndar casa.

Ntela strada, fra la casa soa e quela dei me noni, ghè un bosco ben grando de araquanti chilòmetri de longhessa.
Prima se scomìnsia ndar in zo, sempre in zo, sempre con scapoere e boschi dele due bande dela strada.
Dopo che se finisse de ndar in zo, ghè un rieto e dopo se scomìnsia ndar in su.
El bosco el resta pi scuro ancora, parché el diventa una vera foresta.

Sucede che, in questo posto, ze sempre scuro, fin ntei giorni de sol e resta pedo ancora nte una note sensa luna .

Norberto e Ires, col so fioleto Normèlio de 6 ani, i zera drio passar su el pontesel del rio quando i ga sentisto un osamento che no l'zera de questo mondo, una sorta de gémito de dolor.
Ma zera un tipo de lamentassion, de mormòrio e de dolor.

Ga passà un àtimo de tempo, ma che par lori due ze stà una eternità.
I se ga sol vardai, Norberto el ga ciapà el toseto in brasso e i se ga tacai a corer riva in su, intanto che i gavea gambe, dassando quel lamento spaventoso sparirse ntel scuro de quela note negra come el carbon.

I se ga fermai de corer sol quando i ze rivadi a casa, gialdi come candele, alora i se ga fato coraio de cambiar le prime parole.

— Gheto ascoltà quel che go ascoltà mi?
— Sì que lo go ascoltà. E me ga vignesto fora un sgrisolon.
— Saràlo mia stato un sogno?
— Sogno? Noantri due gavemo scoltà!!!

El tempo el ze passà e, fin incoi, no se sà cossa che ga sucedesto.
Ma, almanco, l’è diventà n’antra dele tantìssime stòrie che la ze restada par contar ntei Filò.
Come quel gémito el se ga perso in meso al scuro, anca queste stòrie semo drio pèrderle, insieme coi Filò che, a ogni ano che passa, i ze drio sparirse.


Uma história de arrepiar



Antigamente, entre uma música e outra, enquanto se fazia serão, alguém sempre contava uma história de arrepiar, ouriçar, espantar.
Lembro-me de uma das histórias que os compadres dos meus pais contavam e afirmavam ser verdade. A história era a seguinte.

Norberto e Ires Silveira tinham ido fazer serão na casa de meus avós Jordano e Égide Ecker. Depois de cantar, jogar bisca, quatrilho, comer batatas e tomar um bom vinho, tinha chegado o momento de voltar para casa.

Na estrada que liga a casa deles com a do meu avô, existe uma mata com vários quilômetros de extensão. Primeiro você desce, desce, com pequenas árvores e bosques em ambos os lados da estrada. No final da descida tem um riozinho e, em seguida, inicia-se o aclive. Então, tudo fica mais escuro, pois a mata torna-se densa. Como nesse local é sempre escuro, mesmo nos dias ensolarados, tudo fica pior em noites sem a claridade da lua.

Norberto e Ires, com seu filhinho Normélio, de 6 anos de idade, estavam passando sobre a pontezinha quando ouviram um gemido que não era deste mundo, um gemido de dor. Assemelhava-se a uma lamentação, um murmúrio de dor e sofrimento. Foram alguns segundos, mas para eles parecia uma eternidade. Então olharam-se, Norberto pegou o menino no colo e começaram a correr sem parar, morro acima, deixando para trás aquele triste lamento, para que desaparecesse na escuridão daquela noite negra como carvão.

Eles só pararam de correr quando chegaram em casa, amarelos como velas. Então, corajosamente, trocaram as primeiras palavras:

— Você ouviu o que eu ouvi?
— Claro que ouvi. Eu me arrepiei.
— Mas não foi um sonho?
— Sonho? Nós dois ouvimos!!!

O tempo passou e até hoje não se sabe ao certo o que realmente aconteceu. Mas, ao menos, tornou-se mais uma das inúmeras histórias a serem contadas nos serões. Da mesma forma como aquele gemido perdeu-se na escuridão, essas histórias estão sendo esquecidas, bem como os serões, que diminuem a cada ano que passa.

Setembrino Mesa Man - Ademar Lizot

quinta-feira, 20 de novembro de 2025

Clica qua, par scaricar el àudio.
Par ascoltar la stòria, clica soto:




Setembrino Mesa Man


Autor: Ademar Lizot
Revision: Jaciano Eccher

Là par i ani 60, quando ancora zero tacà su le braghe del me pupà, un dei nostri visigni gaveva un vecieto scherzoso, amico dele fròtole, che el zera squasi sempre drio rider, come se qualchedun fusse drio farghe le gate soto i piè. I lo ciamea Setembrino “Mesa Man”, parché, ancora de tosatel, ntel masnin de masenar la cana, el ga perso trè dei dela man sanca.

Però, dopo che el ga vedovà, el zera squasi sempre meso tristo e el so fiol, cola so dona e fioleto, cola promessa de ténderlo ntela veciaia, i ze vegnesti de star insieme. E lu, de bona fede, el ghe ga passà i diriti dela so proprietà.
Par ricérverli, el ga fin mandà alsar su na bela stansa de bagno, cola dócia e el cesso sanitàrio, un lusso che poche case gavea.

Col passar del tempo, el so nipotin el ghe portea tanta felicità; el so fiol anca el ghe ofria boni sentimenti. Ma la so nora, na tosa dela sità granda, come no la ze stà mia bona de costumarse con i laori, odori e silénsii dela casa, la scominsia a sentir na forte antipatia par la casa e anca par el so sòcero che, par ela, el costea de pì che el bambin.

Cossì, el poro vècio, el ga scominsià a sentirse come un osel ntela gàbia, de quei che no i canta mia de contenti: i canta sol de ràbia o tristesa.

Fumar e mastegar el tabaco nol podea pì e, ntei giorni fredi del inverno, volesse o nol volesse, ghe tochea far el bagno. Ma la pì granda situassion zera nte’l disnar de ogni giorno, parché ale volte el cuciaro el ghe caschea dela man e el brodin dela minestra sporchea la tovaia e anca el pavimento.

La so nora la ghe disea su, al punto del bambin scominsiar a pianzer. Quando el ga lassà cascar par tera un piato de fina porselana, che el se ga spacà in mila tochi, la ghe ga dito che, de quel giorno in vanti, el gavaria de magnar solche nte na scudela de legno.

Fin che, al scurir de un giorno de inverno, el vecieto, che romai el sentia de esser un vero peso ntela so pròpia casa, come zera el so costume, el se ga parecià el simaron e, intanto che el so nipotin el giughea in torno a lu e la legna la brusea el so serno, el se ga sentà in torno del fogolaro.

A ogni ciuciada dela àqua verdolina, el vardea el tosatel, come se el volesse impiantar la so imàgine ntel profondo dela so ànima.



Al finir la àqua dela sialera, el ga abrassà la vècia cuia in contra al peto e sarà i òcii, come se el fusse dormir. Ma no… sensa spavento, sensa ostentassion, Setembrino Mesa Man el ze ndà, ntela pìcola cosina, el silénsio el ze stà pì amaro che qualunque altro simaron.

Setembrino Meia Mão


Lá pelos anos 60, quando eu ainda segurava nas bombachas de meu pai, um de nossos vizinhos era um velhinho brincalhão, amigo das piadas, quase sempre a rir, como se alguém estivesse lhe fazendo cócegas nos pés. O chamavam de Setembrino “Meia Mão”, pois, ainda menino, no moedor de moer cana, perdeu três dedos da mão esquerda.

Mas depois que enviuvou, estava quase sempre triste e seu filho, com esposa e filhinho, com a promessa de cuidá-lo na velhice, vieram morar junto a ele. E o velho, na boa-fé, lhes passou os direitos de sua propriedade. Para recebê-los, até mandou construir uma bela sala de banhos, com vaso sanitário e chuveiro elétrico — um luxo que, naquela época, poucas casas possuíam.

Seu netinho lhe trazia muita felicidade; seu filho também lhe tinha bom sentimento. Mas a nora, moça criada na cidade grande, como não conseguiu acostumar-se com os trabalhos, com os odores e com os silêncios da casa, com o passar do tempo começou a sentir forte antipatia pelo lugar e também pelo sogro, que, segundo ela, custava mais que a criança. Assim, o pobre velho começou a sentir-se como um passarinho na gaiola, desses que não cantam de contentes: cantam só de raiva.

Fumar ou mascar fumo não lhe era permitido e, nos dias frios do inverno, quisesse ou não, era obrigado a tomar banho. Mas a situação mais conflitante eram as refeições do dia a dia, quando às vezes a colher lhe escapava da mão e o caldo da sopa manchava a toalha e o piso. A nora veementemente o repreendia, a ponto de fazer o menino chorar. E quando o velho deixou cair no chão um prato de fina porcelana, que se quebrou em mil pedaços, ela lhe disse que, doravante, haveria de comer em outra mesa e somente no prato de madeira.

Até que, ao escurecer de um dia de inverno, o pobre velho, que já se considerava um peso na própria casa, como era de seu costume, preparou o chimarrão e, enquanto seu netinho brincava junto a ele e a lenha queimava seu cerne, sentou-se em torno do fogão. A cada gole daquela água verde, olhava para o menino como se quisesse gravar seu rostinho no fundo da alma.

Ao findar a água da chaleira, abraçou a velha cuia contra o peito e fechou os olhos, como se fosse dormir — mas não. Sem medo, sem ostentação, o velho Setembrino “Meia Mão” partiu, e na pequena cozinha o silêncio foi mais amargo do que qualquer outro chimarrão.





Topo